Ý nghĩa câu đối đỏ ngày Tết: đọc từng chữ của một cặp quen thuộc

Ý nghĩa câu đối đỏ ngày Tết nằm ở chỗ hai vế chữ trên giấy đỏ nói lời chúc cho năm mới, chẳng hạn chúc thêm tuổi thọ, đầy phúc, đầy xuân. Hai vế treo đối xứng hai bên cửa chính hoặc bàn thờ gia tiên, nên nhìn vào là thấy Tết. Bài này đọc từng chữ một cặp câu đối Tết quen thuộc, nói về màu đỏ của tờ giấy, rồi vì sao đèn lồng đỏ hợp đứng cạnh.

Câu đối đỏ ngày Tết là gì và vì sao nhà nào cũng nhắc

Câu đối Tết là hai vế chữ viết trên giấy đỏ, treo đối xứng hai bên cửa chính hoặc hai bên bàn thờ gia tiên. Hai vế có cùng số chữ và đối nhau về ý lẫn từ. Người Việt nhớ tới nó mỗi dịp Tết vì nó nằm trong câu quen thuộc kể sáu thứ của Tết.

Hai vế, hai bên, một đôi

Câu đối không đứng lẻ. Hai vế câu đối phải cùng số chữ, và mỗi chữ ở vế này tìm được một chữ ứng với nó ở vế kia, đối nhau về ý lẫn về từ. Cho nên tục treo câu đối là treo cả đôi: một vế bên này, một vế bên kia của cửa chính hoặc của bàn thờ gia tiên, nhìn vào thấy hai bên cân nhau.

Vế nào lên trước, vế nào lên sau thì có cách sắp riêng, chúng tôi đã gói trong bài cách treo câu đối Tết. Ở đây chỉ cần nhớ một điều: câu đối đỏ treo nhà là một đôi, không phải hai tờ giấy rời.

Câu quen thuộc kể sáu thứ của Tết

Có một câu nhiều người thuộc: “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ / Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”. Đếm ra vừa đủ sáu thứ, và câu đối đỏ đứng thứ ba. Nguồn gốc câu này còn nhiều thuyết nên chúng tôi không gán cho ai, chỉ gọi là câu quen thuộc.

Điều đáng để ý là trong sáu thứ ấy, câu đối là thứ duy nhất làm bằng chữ. Năm thứ còn lại đều là món ăn hoặc vật dụng. Nói về ý nghĩa câu đối đỏ ngày Tết cũng là nói về phần chữ nghĩa của một cái Tết vốn có rất nhiều thứ để nhìn và để ăn.

Đọc hiểu một cặp câu đối Tết quen thuộc, từng chữ một

Cặp câu đối “Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ / Xuân mãn càn khôn phúc mãn đường” có nghĩa: trời thêm năm tháng, người thêm tuổi thọ; xuân đầy trời đất, phúc đầy nhà. Mỗi vế bảy chữ, và mỗi chữ vế trên đối một chữ cùng vị trí ở vế dưới.

Vế trên: trời thêm năm tháng, người thêm tuổi thọ

Đọc vế trên trước. “Thiên” là trời, “tăng” là thêm, “tuế nguyệt” là năm tháng, nên nửa đầu nghĩa là trời thêm năm tháng. Nửa sau “nhân tăng thọ” là người thêm tuổi thọ. Có bản chép “niên tăng thọ” thay cho “nhân tăng thọ”, tức chữ thứ năm của vế khác đi; chúng tôi nêu cả hai và không khẳng định bản nào đúng hơn.

Tác giả câu này cũng chưa có nguồn thống nhất, nên bài không nêu tên ai. Với người đọc, điều cần biết là ý của cả vế: một lời chúc cho năm tháng dài thêm và người sống lâu hơn.

Vế dưới và cách ghép từng cặp chữ

Vế dưới “Xuân mãn càn khôn phúc mãn đường” có “xuân” là xuân, “mãn” là đầy, “càn khôn” là trời đất, “phúc” là phúc, “đường” là nhà. Nghĩa cả vế: xuân đầy trời đất, phúc đầy nhà. Nối hai vế lại, ý nghĩa câu đối đỏ ngày Tết đi từ trời đất xuống tới gian nhà.

Cách ghép cặp rất đơn giản: chữ ở vị trí nào của vế trên thì đối với chữ cùng vị trí ở vế dưới. Thiên đối xuân, tăng đối mãn, tuế nguyệt đối càn khôn, nhân đối phúc, tăng thứ hai đối mãn thứ hai, thọ đối đường. Hai chữ “tăng” của vế trên đứng đúng chỗ hai chữ “mãn”: thêm đối với đầy. Hai vế cùng hướng về sự đủ đầy mà không chữ nào của vế này lặp lại ở vế kia.

Màu đỏ và nét chữ trên giấy đỏ nói điều gì

Theo quan niệm dân gian Á Đông, màu đỏ gắn với may mắn và tài lộc, nên giấy đỏ hợp với ngày đón xuân. Chữ trên đó thường viết bằng mực đen hoặc vàng để nổi lên nền đỏ. Đây là quan niệm quen thuộc, không phải quy định bắt buộc.

Màu đỏ: quan niệm chứ không phải luật

Chúng tôi nhấn chữ “quan niệm” có chủ ý. Không ai chứng minh được một màu mang lại may mắn; đó chỉ là cách nhiều người nhìn màu đỏ, gắn nó với tài lộc và niềm vui đón xuân. Ai không thích màu này cũng chẳng vi phạm điều gì.

Dù vậy, đôi câu đối đỏ treo nhà có lý do riêng để được chuộng: một mảng đỏ hai bên cửa hay hai bên bàn thờ rất dễ thấy, khách vừa bước vào đã biết nhà đang đón Tết.

Mực đen, mực vàng trên nền đỏ

Chữ trên giấy đỏ thường viết bằng mực đen hoặc vàng. Cả hai tạo tương phản với nền đỏ, nên nét chữ tách khỏi nền và dễ đọc. Ông đồ viết bằng bút lông, mực và giấy đỏ.

Muốn có chữ ấy, nhiều người đi xin vào đầu xuân; ở Hà Nội, không ít người xin chữ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Chuyện xin chữ nào, chúng tôi kể riêng trong bài xin chữ đầu năm.

Đèn lồng đỏ treo cạnh câu đối: hợp nhau ở đâu

Đèn lồng đỏ và câu đối đỏ hợp nhau vì cùng một gam màu nên không tranh chỗ của nhau. Đèn treo lơ lửng phía trên, còn câu đối treo hai bên cửa hoặc bàn thờ, nên hai lớp trang trí đứng cạnh mà không che nhau.

Hai lớp trang trí, hai vùng riêng

Câu đối chiếm hai bên cửa hoặc hai bên bàn thờ. Đèn lồng chiếm khoảng phía trên và giữa. Hai thứ dùng hai vùng khác nhau của cùng một lối vào, nên thêm đèn không che chữ, thêm chữ cũng không làm đèn chật chỗ. Đèn lồng đem thêm hình khối, còn tục treo câu đối lo phần chữ.

Thêm một lẽ nữa là thời gian. Nhiều nhà treo trang trí từ 23 tháng Chạp đến hết Rằm tháng Giêng, còn mùng 1 Tết Đinh Mùi rơi vào 06/02/2027. Đèn và đôi câu đối sẽ ở cạnh nhau khá lâu, nên chọn màu cho hòa nhau là hợp lý. Với gian nhà treo lồng đèn Tết, gam đỏ ở cả hai nơi là lựa chọn dễ hòa nhất.

Chọn đèn lồng đỏ cho lối vào có câu đối

Nếu anh chị đang tìm đèn lồng đỏ cho lối vào hay phòng khách, bảng dưới đây liệt kê từng cỡ kèm giá của LongDenViet.

Mẫu đèn	Cỡ và giá lẻ
Thêu Chúc Mừng Năm Mới TH03	30cm 160.000đ · 40cm 240.000đ · 45cm 300.000đ · 60cm 500.000đ
Thêu Hoa Mai TH06	30cm 240.000đ · 40cm 320.000đ · 45cm 340.000đ · 60cm 540.000đ

Xưởng ở 262/1/93 Phan Anh, P. Phú Thạnh, Q. Tân Phú, TP.HCM, và chỉ bán đèn lồng. Chúng tôi không bán, không viết, cũng không nhận làm câu đối hay thư pháp; câu đối anh chị có thể xin ông đồ hoặc chép từ nguồn đáng tin. Phần đèn thì có nhiều mẫu đèn lồng Tết để chọn. Đơn từ 50 cái giảm 25-30% theo số lượng, liên hệ để báo giá. Hàng giao toàn quốc qua GHN với phí theo biểu giá GHN, đổi trả trong 7 ngày và bảo hành 12 tháng cho lỗi sản xuất.

Muốn xem cả kho mẫu, mở toàn bộ sản phẩm. Cần hỏi cỡ nào hợp lối vào nhà mình thì liên hệ tư vấn qua hotline 0989.778.247 hoặc Zalo 0905.151.701.

Câu hỏi thường gặp

Câu đối Tết treo ở đâu trong nhà?

Câu đối Tết treo đối xứng ở hai bên cửa chính hoặc hai bên bàn thờ gia tiên, và luôn treo cả đôi. Vế nào bên trái, vế nào bên phải tuỳ chữ viết dọc hay viết ngang, vì thứ tự treo theo thứ tự viết và đọc của chữ.

Hai vế câu đối phải có gì giống nhau?

Hai vế câu đối phải có cùng số chữ và đối nhau về ý lẫn từ, tức chữ ở vị trí nào của vế trên thì có một chữ tương ứng ở cùng vị trí vế dưới. Cặp “Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ / Xuân mãn càn khôn phúc mãn đường” đều có bảy chữ mỗi vế, và “tăng” ở vế trên đứng đúng chỗ “mãn” ở vế dưới.

Đèn lồng nên treo cùng lúc với câu đối hay treo sau?

Chúng tôi không biết quy định nào bắt buộc thứ tự này. Nhiều nhà treo trang trí từ 23 tháng Chạp đến hết Rằm tháng Giêng, nên treo đèn cùng đợt với câu đối cho tiện và đồng bộ. Treo đèn sau cũng được, vì đèn ở phía trên còn câu đối ở hai bên, hai thứ không chiếm chỗ của nhau.

Xem đèn lồng Tết và liên hệ

Anh chị đang chọn đèn để treo cạnh câu đối hoặc chữ mới xin, mời xem bộ sưu tập lồng đèn Tết và đèn lồng đỏ trang trí, hoặc toàn bộ sản phẩm. Cần tư vấn cỡ đèn theo bề rộng cửa, liên hệ LongDenViet kèm ảnh cửa nhà để xưởng gợi ý.

Bối cảnh ngày lễ: Tết Nguyên Đán trên Wikipedia. Mẫu mới cập nhật trên trang Facebook LongDenViet.

Hotline: 0989.778.247 (8h-21h) · Zalo: 0905.151.701 · Email: sales@longdenviet.com · Xưởng: 262/1/93 Phan Anh, P. Phú Thạnh, Q. Tân Phú, TP.HCM